lối sống khỏe

Giấc ngủ tưởng chừng là điều rất tự nhiên, nhưng với nhiều người Việt hiện nay, đặc biệt là người bận rộn, việc ngủ ngon trọn vẹn mỗi đêm lại không hề dễ. Có người trằn trọc mãi không vào giấc, có người ngủ chập chờn, dễ tỉnh giữa đêm, sáng dậy vẫn mệt mỏi như chưa từng được nghỉ ngơi.

Thực tế, giấc ngủ chịu ảnh hưởng từ rất nhiều yếu tố trong lối sống hằng ngày: công việc, thói quen sinh hoạt, ăn uống, vận động, thậm chí cả cảm xúc và suy nghĩ trước khi đi ngủ. Tin vui là bạn hoàn toàn có thể cải thiện giấc ngủ theo cách tự nhiên, nhẹ nhàng, không cần thay đổi quá nhiều cùng lúc.

Bài viết này chia sẻ những kinh nghiệm, gợi ý và quan sát thực tế, phù hợp với người Việt, dễ áp dụng trong đời sống thường ngày. Hãy xem như một cuộc trò chuyện chậm rãi về cách ngủ ngon hơn, thay vì những lời khuyên cứng nhắc. Songdepkhoe.com sẽ chia sẽ chi tiết trong bài viết sau.

Vì sao ngày càng nhiều người gặp vấn đề về giấc ngủ?

Trước khi tìm cách cải thiện giấc ngủ, chúng ta cần hiểu vì sao giấc ngủ lại “khó chiều” đến vậy trong cuộc sống hiện đại.

Áp lực công việc và nhịp sống nhanh

Người Việt ngày nay làm việc nhiều giờ, thường xuyên tiếp xúc với điện thoại, máy tính. Ban ngày bận rộn, ban đêm lại tranh thủ xem tin tức, mạng xã hội, trả lời tin nhắn. Não bộ gần như không có thời gian “chậm lại”.

Nhiều người chia sẻ rằng:

• Nằm xuống là đầu óc bắt đầu nghĩ đủ thứ

• Vừa nhắm mắt đã nhớ việc chưa xong

• Cảm giác mệt nhưng không buồn ngủ

Áp lực trong cuộc sống là nguyên nhân làm ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ

Thói quen sinh hoạt thiếu ổn định

Môi trường ngủ chưa thực sự phù hợp

Môi trường phòng ngủ đóng vai trò then chốt trong việc quyết định chất lượng giấc ngủ, tuy nhiên lại thường bị nhiều người xem nhẹ. Ánh sáng quá mạnh, đặc biệt là ánh sáng xanh từ đèn, điện thoại hoặc tivi, có thể ức chế quá trình tiết melatonin – hormone điều hòa giấc ngủ – khiến não bộ khó chuyển sang trạng thái nghỉ ngơi sâu. Bên cạnh đó, tiếng ồn dù ở mức thấp nhưng kéo dài liên tục vẫn có thể làm giấc ngủ bị gián đoạn, khiến cơ thể không đạt được các chu kỳ ngủ sâu cần thiết cho việc phục hồi.

Cần bố trí môi trường ngủ phù hợp

Ngoài ánh sáng và tiếng ồn, nhiệt độ và chất lượng không khí trong phòng ngủ cũng ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng đi vào giấc ngủ và duy trì giấc ngủ sâu. Phòng ngủ quá nóng, bí hoặc thiếu thông thoáng sẽ làm cơ thể khó điều hòa nhiệt độ, dẫn đến cảm giác bức bối, ra mồ hôi và dễ tỉnh giấc giữa đêm.

Nhiều người hình thành thói quen ngủ cùng điện thoại hoặc bật tivi suốt đêm mà không nhận ra đây chính là những tác nhân gây nhiễu giấc ngủ phổ biến. Những kích thích liên tục từ âm thanh, hình ảnh và ánh sáng khiến não bộ luôn ở trạng thái “cảnh giác”, làm giảm chất lượng giấc ngủ và gây mệt mỏi kéo dài nếu duy trì trong thời gian dài.

Cải thiện giấc ngủ bắt đầu từ những thay đổi nhỏ

Không cần làm mọi thứ cùng lúc. Việc cải thiện giấc ngủ hiệu quả thường đến từ những điều rất đơn giản, được duy trì đều đặn.

Thiết lập giờ ngủ – giờ thức ổn định

Đây là nền tảng quan trọng nhưng thường bị bỏ qua.

• Cố gắng đi ngủ và thức dậy vào cùng một khung giờ mỗi ngày

• Ngay cả cuối tuần cũng không nên lệch quá nhiều

• Nếu ngủ trễ, hãy điều chỉnh từ từ, mỗi ngày sớm hơn 15–20 phút

Sau một thời gian, cơ thể sẽ hình thành thói quen và dễ buồn ngủ hơn vào giờ quen thuộc.

Thiết lập giờ ngủ khoa học giúp hỗ trợ giấc ngủ tối ưu

Tạo “nghi thức” trước khi ngủ

Một chuỗi hành động lặp lại mỗi tối giúp não bộ hiểu rằng: đã đến lúc nghỉ ngơi.

Ví dụ:

• Tắt đèn lớn, chỉ để ánh sáng dịu

• Rửa mặt, đánh răng chậm rãi

• Nghe nhạc nhẹ, đọc vài trang sách

• Hít thở sâu vài phút

Không cần cầu kỳ, quan trọng là đều đặn và mang lại cảm giác thư giãn.

Không gian ngủ ảnh hưởng nhiều hơn bạn nghĩ

Nhiều người tìm cách cải thiện giấc ngủ nhưng lại bỏ quên chính căn phòng nơi mình ngủ mỗi ngày.

Ưu tiên sự yên tĩnh và ánh sáng dịu

• Giảm ánh sáng xanh từ màn hình trước khi ngủ

• Dùng rèm che ánh đèn đường nếu cần

• Nếu môi trường ồn, có thể thử âm thanh nền nhẹ như tiếng mưa, tiếng quạt

Tiếng ồn gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe

Nhiệt độ và không khí

Để cải thiện giấc ngủ chất lượng, nhiệt độ phòng ngủ đóng vai trò rất quan trọng trong việc điều hòa cơ thể. Nhiệt độ lý tưởng cho giấc ngủ thường nằm trong khoảng 18–24°C, giúp cơ thể dễ dàng thả lỏng, ổn định nhịp tim và nhanh chóng đi vào giấc ngủ sâu. Khi nhiệt độ quá cao hoặc quá thấp, cơ thể sẽ khó thích nghi, dễ gây tỉnh giấc giữa đêm và làm giảm chất lượng giấc ngủ.

Bên cạnh nhiệt độ, chất lượng không khí trong phòng ngủ cũng ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và sự thoải mái khi ngủ. Không khí cần được duy trì ở trạng thái sạch, thoáng và ít bụi bẩn, hạn chế mùi hôi và các tác nhân gây dị ứng. Việc thường xuyên mở cửa thông gió hoặc sử dụng thiết bị lọc không khí sẽ giúp cung cấp đủ oxy, tạo cảm giác dễ chịu và hỗ trợ hô hấp tốt hơn trong suốt thời gian ngủ.

Ngoài ra, độ ẩm không khí cũng là yếu tố không thể bỏ qua để đảm bảo cải thiện giấc ngủ. Độ ẩm lý tưởng nên duy trì ở mức 40–60%, giúp tránh tình trạng khô da, khô cổ họng hay nghẹt mũi khi ngủ. Khi nhiệt độ, không khí và độ ẩm được kiểm soát hợp lý, không gian phòng ngủ sẽ trở nên lý tưởng hơn, góp phần mang lại giấc ngủ sâu, ngon và giúp cơ thể phục hồi năng lượng hiệu quả.

Giường ngủ là nơi để ngủ

Một thói quen rất phổ biến là:

• Nằm giường lướt điện thoại

• Làm việc, xem phim ngay trên giường

Dần dần, não bộ không còn liên kết giường với việc nghỉ ngơi. Nếu có thể, hãy dùng giường chủ yếu cho giấc ngủ để tăng cảm giác buồn ngủ tự nhiên.

Ăn uống và giấc ngủ: mối liên hệ âm thầm

Giấc ngủ ngon chịu ảnh hưởng lớn từ cách ăn uống hằng ngày, đặc biệt là vào buổi tối. Một bữa tối hợp lý không cần quá nhiều nhưng phải đủ chất, nên được dùng sớm để cơ thể có thời gian tiêu hóa trước khi đi ngủ. Việc ăn quá no hoặc ăn sát giờ ngủ khiến dạ dày phải hoạt động liên tục, dễ gây cảm giác khó chịu, từ đó giúp cải thiện giấc ngủ chập chờn và không sâu.

Những gì bạn ăn cũng quyết định mức độ thư giãn của cơ thể. Các loại thực phẩm có tính kích thích như cà phê, trà đậm, rượu bia hay đồ ăn cay nóng có thể làm hệ thần kinh hưng phấn và cản trở quá trình đi vào giấc ngủ. Ngược lại, thực phẩm nhẹ và giàu dưỡng chất hỗ trợ thần kinh như sữa, yến mạch, chuối, cá hoặc các loại hạt sẽ giúp cơ thể dễ dàng thả lỏng và chuẩn bị cho giấc ngủ tự nhiên.

Không chỉ dừng lại ở bữa tối, việc duy trì thói quen ăn uống điều độ trong cả ngày cũng góp phần cải thiện giấc ngủ. Khi cơ thể được cung cấp dinh dưỡng cân bằng và đúng giờ, đồng hồ sinh học sẽ hoạt động ổn định hơn, giúp bạn buồn ngủ đúng lúc và ngủ sâu hơn. Ăn uống khoa học vì thế không chỉ tốt cho sức khỏe mà còn là nền tảng quan trọng cho một giấc ngủ chất lượng.

Không ăn quá no trước giờ ngủ

Ăn quá muộn hoặc quá nhiều khiến cơ thể phải tập trung tiêu hóa, dễ gây khó chịu, đầy bụng khi nằm xuống. Giữ thói quen dinh dưỡng và ăn uống lành mạnh sẽ tốt cho sức khỏe của bạn.

Gợi ý:

• Ăn tối trước giờ ngủ khoảng 2–3 tiếng

• Nếu đói nhẹ, có thể ăn một ít trái cây hoặc thực phẩm dễ tiêu.

Không nên ăn quá no trước khi đi ngủ vì điều này ảnh hưởng trực tiếp đến hệ tiêu hóa và cải thiện giấc ngủ. Khi bạn ăn nhiều, dạ dày phải hoạt động mạnh để tiêu hóa thức ăn, trong khi cơ thể lẽ ra cần được nghỉ ngơi. Việc này khiến bạn dễ cảm thấy đầy bụng, khó chịu, thậm chí gây trào ngược dạ dày, làm bạn khó đi vào giấc ngủ hoặc dễ tỉnh giấc giữa đêm.

Ngoài ra, ăn quá no trước khi ngủ còn kích thích hệ thần kinh và tuần hoàn, khiến cơ thể khó thư giãn hoàn toàn. Lượng đường và chất béo cao trong bữa ăn lớn có thể làm tăng nhịp tim và nhiệt độ cơ thể, đi ngược lại với trạng thái cần thiết để ngủ sâu. Về lâu dài, thói quen này còn làm tăng nguy cơ tăng cân, rối loạn tiêu hóa và các vấn đề sức khỏe khác.

Vì vậy, để ngủ ngon hơn, bạn nên ăn tối vừa phải, kết thúc bữa ăn trước giờ ngủ khoảng 2–3 tiếng và ưu tiên các món nhẹ, dễ tiêu. Điều này giúp cơ thể được nghỉ ngơi đúng cách và mang lại giấc ngủ sâu, chất lượng hơn.

Hạn chế đồ uống kích thích vào buổi chiều – tối

Cà phê, trà đậm, nước tăng lực có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ của nhiều người, kể cả khi uống từ chiều.

Mỗi người có mức độ nhạy cảm khác nhau, bạn có thể:

• Quan sát phản ứng cơ thể

• Giảm dần hoặc đổi sang đồ uống nhẹ hơn vào buổi tối

Vận động ban ngày giúp ngủ sâu hơn ban đêm

Nhiều người nghĩ rằng mệt mỏi sẽ giúp dễ ngủ, nhưng mệt tinh thần khác với vận động thể chất.  Trước hết, khi bạn hoạt động thể chất, cơ thể tiêu hao năng lượng và giải phóng căng thẳng tích tụ trong ngày. Điều này giúp hệ thần kinh được cân bằng hơn, giảm lo âu và khiến cơ thể “muốn nghỉ ngơi” vào buổi tối. Vận động đều đặn còn giúp điều chỉnh nhịp sinh học, khiến bạn dễ buồn ngủ đúng giờ và ngủ sâu hơn.

Bên cạnh đó, tập luyện ban ngày thúc đẩy cơ thể sản sinh endorphin và serotonin, những hormone có lợi cho tâm trạng và giấc ngủ. Nhờ vậy, cải thiện giấc ngủ rõ rệt: bạn ngủ nhanh hơn, ít tỉnh giấc giữa đêm và cảm thấy sảng khoái hơn khi thức dậy.

Tuy nhiên, cần lưu ý thời điểm vận động. Tập luyện cường độ cao quá sát giờ ngủ có thể khiến cơ thể hưng phấn, khó vào giấc. Tốt nhất nên tập vào buổi sáng hoặc chiều, và nếu tập tối thì chọn các hoạt động nhẹ nhàng như đi bộ, yoga hoặc giãn cơ để cải thiện giấc ngủ sâu và tự nhiên hơn.

Vận động nhẹ nhàng, đều đặn

• Đi bộ

• Đạp xe chậm

• Tập giãn cơ

• Yoga nhẹ

Không cần tập nặng hay quá sức. Chỉ cần duy trì vận động ban ngày cũng giúp cơ thể dễ thư giãn hơn khi đêm đến.

Tránh vận động mạnh sát giờ ngủ

Tập luyện quá sát giờ ngủ có thể khiến cơ thể tỉnh táo hơn. Nếu có thể, hãy kết thúc vận động mạnh trước giờ ngủ ít nhất 2–3 tiếng.

Quản lý căng thẳng để cải thiện giấc ngủ

Để quản lý căng thẳng hiệu quả trước khi ngủ, trước hết bạn nên tạo một khoảng thời gian thư giãn cố định vào buổi tối. Hạn chế sử dụng điện thoại, máy tính hoặc xem các nội dung gây kích thích tinh thần ít nhất 30–60 phút trước khi ngủ. Thay vào đó, bạn có thể nghe nhạc nhẹ, đọc sách hoặc thực hiện các hoạt động yên tĩnh để giúp não bộ chuyển dần sang trạng thái nghỉ ngơi.

Đọc sách trước khi ngủ để có tinh thần thoải mái hơn

Tiếp theo, các kỹ thuật thư giãn cơ thể và hít thở rất hữu ích trong việc giảm căng thẳng. Bạn có thể thử hít thở sâu theo nhịp chậm, thiền nhẹ hoặc thực hiện vài động tác giãn cơ đơn giản. Những phương pháp này giúp làm dịu hệ thần kinh, giảm nhịp tim và giải phóng áp lực tích tụ trong ngày, từ đó giúp bạn dễ dàng đi vào giấc ngủ hơn.

Cuối cùng, hãy quản lý suy nghĩ và cảm xúc tiêu cực trước khi lên giường. Việc viết ra những điều khiến bạn lo lắng hoặc lập danh sách công việc cho ngày hôm sau sẽ giúp đầu óc bớt bận tâm. Duy trì thói quen suy nghĩ tích cực, biết buông bỏ căng thẳng vào cuối ngày sẽ tạo nền tảng tinh thần thoải mái, góp phần cải thiện giấc ngủ sâu và chất lượng.

Ghi ra những điều còn bận tâm

Một mẹo đơn giản nhưng hiệu quả với nhiều người:

• Trước khi ngủ, viết ra những việc còn dang dở

• Ghi chú cho ngày mai

• Để tâm trí “đặt xuống” những lo lắng tạm thời

Học cách thở chậm và sâu

Hít thở sâu giúp cơ thể chuyển sang trạng thái thư giãn. Hít thở sâu là một phương pháp đơn giản nhưng hiệu quả giúp cơ thể dần chuyển sang trạng thái thư giãn, rất phù hợp để thực hiện trước khi đi ngủ. Bạn hãy tìm một tư thế thoải mái, có thể nằm ngửa trên giường hoặc ngồi tựa lưng nhẹ nhàng, thả lỏng vai, cổ và toàn bộ cơ thể.

Bắt đầu bằng việc hít vào bằng mũi trong 4 giây, cảm nhận không khí đi sâu vào phổi và làm bụng phồng lên. Sau đó giữ hơi thở trong khoảng 2 giây để cơ thể kịp thích nghi, rồi từ từ thở ra bằng miệng trong 6 giây, cảm nhận sự căng thẳng được giải phóng theo từng nhịp thở.

Lặp lại chu trình hít – giữ – thở này vài lần, kết hợp tập trung vào nhịp thở thay vì suy nghĩ hay lo lắng trong đầu. Bạn không cần ép bản thân phải ngủ ngay sau khi tập, mà chỉ cần cảm nhận cơ thể nhẹ nhàng hơn, nhịp tim chậm lại và tâm trí trở nên dễ chịu. Khi trạng thái thư giãn được duy trì, giấc ngủ sẽ đến một cách tự nhiên và sâu hơn.

Học cách hít thở để vào giấc ngủ dễ dàng hơn

Khi giấc ngủ chưa cải thiện ngay, đừng vội nản

Cải thiện giấc ngủ là một quá trình, không phải kết quả trong một vài đêm.

• Có ngày ngủ tốt, có ngày chưa như ý

• Điều này hoàn toàn bình thường

• Quan trọng là duy trì thói quen tích cực

Thay vì tự tạo áp lực “phải ngủ được”, hãy xem giấc ngủ như một phần tự nhiên của lối sống lành mạnh.

Một số thói quen nhỏ giúp hỗ trợ giấc ngủ mỗi ngày

Bạn có thể chọn 1–2 điều phù hợp nhất với mình:

• Tắt màn hình sớm hơn 30 phút

• Dành vài phút giãn cơ nhẹ

• Uống nước ấm trước khi ngủ

• Dọn phòng gọn gàng để tạo cảm giác dễ chịu

• Nghe nhạc chậm, không lời

Những thay đổi nhỏ, khi được lặp lại, sẽ tạo ra khác biệt.

Xem thêm: Vì Sao Nên Vận Động Mỗi Ngày Dù Rất Bận Rộn?

Giấc ngủ không chỉ là thời gian nghỉ ngơi, mà còn là cách cơ thể và tinh thần được “sạc lại” mỗi ngày. Việc cải thiện giấc ngủ không nhất thiết phải phức tạp hay tốn nhiều công sức. Đôi khi, chỉ cần điều chỉnh nhịp sống, lắng nghe cơ thể và kiên nhẫn với chính mình. Bạn không cần làm tất cả mọi gợi ý trong bài. Hãy chọn những điều phù hợp nhất với hoàn cảnh và cảm nhận cá nhân. Bạn có thể áp dụng từng bước nhỏ mỗi ngày để cảm nhận sự thay đổi tích cực sau những kiến thức hữu ích từ Songdepkhoe.com nhé.