Khi cơ thể mệt, sốt nhẹ, đau họng hoặc đau nhức, chúng ta thường cố làm nốt việc rồi mới nghỉ. Công việc bận, deadline sát ngày khiến việc chăm sóc bản thân dễ bị đẩy xuống sau cùng. Người sống một mình càng dễ bỏ qua dấu hiệu nhỏ. Tuy nhiên, cách chăm sóc khi bị bệnh không nên bắt đầu từ sự chủ quan. Bệnh nhẹ có thể theo dõi tại nhà, nhưng theo dõi đúng khác với tự chịu đựng. Khi hiểu cơ thể đang cần gì, bạn sẽ biết lúc nào nên nghỉ, lúc nào cần giảm việc, lúc nào phải đi khám.
Bài viết này Sống Đẹp Khỏe chia sẻ theo hướng dễ hiểu cho người bận rộn. Chỉ với 5 phút, bạn đã có thể biết được cách chăm lo cho bản thân khi bị bệnh. Nội dung không thay thế chẩn đoán hoặc điều trị y khoa, nhưng giúp bạn hiểu cách bảo vệ bản thân khi bị bệnh trong đời sống hằng ngày. Mục tiêu là giúp bạn nhận ra dấu hiệu cần lưu ý, tránh để bệnh kéo dài vì thói quen vô hại.
Hiểu đúng về cách chăm sóc khi bị bệnh tại nhà
Nhiều người nghĩ chăm sóc khi bệnh chỉ là uống thuốc. Thực tế, cơ thể cần nghỉ ngơi, nước, giấc ngủ, dinh dưỡng, vệ sinh cá nhân và theo dõi triệu chứng. Theo WHO, tự chăm sóc sức khỏe là khả năng duy trì sức khỏe, phòng bệnh, ứng phó với bệnh tật, có hoặc không có sự hỗ trợ của nhân viên y tế. Vì vậy, cách chăm sóc khi bị bệnh cần đi cùng hiểu biết cũng như giới hạn an toàn.
Cách chăm sóc khi triệu chứng còn nhẹ
Trong nhiều trường hợp, cách chăm sóc khi bị bệnh bắt đầu từ nghỉ ngơi đúng lúc. Bạn có thể nghỉ ngơi, theo dõi tại nhà khi triệu chứng còn nhẹ. Đồng thời, cơ thể vẫn tỉnh táo, ăn uống được, không có biểu hiện nguy hiểm. Ví dụ, bạn hơi đau họng, sổ mũi, hắt hơi, ho nhẹ, đau đầu nhẹ hoặc mệt sau một ngày làm việc quá sức. Lúc này, cách chăm sóc khi bị bệnh nên bắt đầu bằng việc giảm tốc.
Có thể nghỉ ngơi, theo dõi tại nhà khi triệu chứng còn nhẹ
Hãy tạm dừng những việc chưa thật sự gấp. Nếu có thể, bạn nên xin nghỉ nửa ngày hoặc một ngày để ngủ bù. Nếu vẫn phải làm việc, hãy chọn đầu việc nhẹ, tránh họp kéo dài, tránh thức khuya. Cách chăm sóc khi bị bệnh trong 24 giờ đầu không cần phức tạp. Hãy đo nhiệt độ, uống nước đều, ăn món mềm, ngủ sớm. Sau 24–48 giờ, nếu triệu chứng giảm dần, hãy tiếp tục nghỉ ngơi. Nếu triệu chứng tăng lên, kéo dài hoặc xuất hiện dấu hiệu lạ, đi khám sẽ an toàn hơn.
Với cảm lạnh thông thường, đa số người lớn không cần chăm sóc y tế, nhưng nên đi khám khi triệu chứng nặng hơn, không cải thiện. Cụ thể như sốt trên 38,5°C kéo dài hơn 3 ngày, khó thở hoặc đau dữ dội. Vì vậy, cách chăm sóc khi bị bệnh cần giúp bạn bình tĩnh, nhưng không được chủ quan.
Chăm sóc khi bị bệnh cho người trẻ bận rộn dễ sai ở đâu?
Người trẻ bận rộn thường không thiếu thông tin, nhưng lại thiếu thời gian để lắng nghe cơ thể. Nhiều người vừa sốt vừa trả lời email, vừa ho vừa đi gặp khách hàng, hoặc uống cà phê đặc dù cơ thể đang cần ngủ. Đây không phải cách chăm sóc khi bị bệnh mạn tính. Sai lầm phổ biến là tự mua thuốc theo thói quen. Thấy nghẹt mũi thì mua thuốc cảm, thấy sốt thì uống nhiều loại hạ sốt cùng lúc. Việc dùng thuốc thiếu hiểu biết có thể gây trùng hoạt chất, quá liều hoặc che lấp triệu chứng. Kháng sinh không nên tự dùng khi chưa có chỉ định phù hợp.
Sai lầm thứ hai là xem nhẹ giấc ngủ. Khi bệnh, cơ thể cần năng lượng để hồi phục. Nếu bạn vẫn thức khuya, ăn uống thất thường và làm việc căng thẳng, cách chăm sóc khi bị bệnh sẽ mất đi nền tảng quan trọng nhất. Nghỉ ngơi không phải lười biếng. Đó là một phần của quá trình phục hồi. Sai lầm thứ ba là không báo cho ai khi sống một mình. Nếu sốt cao, chóng mặt, nôn nhiều hoặc mệt lả, một tin nhắn cho người thân hoặc đồng nghiệp đáng tin cậy cũng là cách chăm sóc khi bị bệnh thực tế cho người ở xa gia đình.
Cách chăm sóc khi bị bệnh theo nguyên tắc an toàn
Nguyên tắc đầu tiên là quan sát cơ thể có hệ thống. Bạn nên ghi lại thời điểm bắt đầu bệnh, mức sốt cao nhất, các triệu chứng đi kèm và loại thuốc đã dùng. Việc ghi lại trạng thái rất hữu ích nếu cần đi khám sau đó. Bác sĩ sẽ dễ đánh giá hơn khi bạn cung cấp thông tin rõ ràng.
Nên ghi lại thời điểm bắt đầu bệnh, mức sốt cao nhất, các triệu chứng đi kèm
Nguyên tắc thứ hai là ưu tiên nước và giấc ngủ. Một cách chăm sóc khi bị bệnh dễ áp dụng là đặt chai nước cạnh giường hoặc bàn làm việc, uống từng ngụm nhỏ trong ngày. Nếu đau họng, nước ấm có thể giúp bạn dễ chịu hơn. Nếu chán ăn, hãy chia nhỏ bữa thay vì ép mình ăn nhiều.
Nguyên tắc thứ ba là giữ môi trường sạch, thoáng. Bạn nên thay khẩu trang nếu ho, rửa tay thường xuyên, che miệng khi ho hoặc hắt hơi. Vệ sinh sạch sẽ, thường xuyên lau điện thoại, tay nắm cửa, bàn phím. Đây là cách chăm sóc khi bị bệnh giúp giảm nguy cơ lây bệnh cho người xung quanh.
Nguyên tắc cuối cùng là đặt mốc đánh giá. Sau 24–48 giờ, hãy tự hỏi: mình có đỡ hơn không, sốt có giảm không, có ăn uống được không, có khó thở hay đau ngực không? Cách chăm sóc khi bị bệnh đúng là biết theo dõi tiến triển, thay vì để mọi thứ trôi qua trong mơ hồ.
Xem thêm: Bệnh Truyền Nhiễm Thường Gặp Mà Ai Cũng Cần Tránh
Cách chăm sóc khi bị bệnh để cơ thể hồi phục tốt hơn
Khi bệnh chưa đến mức cần đi khám ngay, bạn vẫn cần chăm sóc bản thân nghiêm túc. Nhiều người khỏi chậm không phải vì bệnh quá nặng. Mà vì nghỉ không đủ, uống nước không đủ, ăn uống thất thường và làm việc quá sức.
Chăm sóc bản thân bằng nghỉ ngơi đúng cách
Nghỉ ngơi đúng không có nghĩa là nằm bất động cả ngày. Nghỉ đúng là giảm tải cho cơ thể. Khi sốt, đau nhức, mệt nhiều hoặc buồn ngủ liên tục, bạn nên ưu tiên ngủ, hạn chế màn hình, tránh làm việc trí óc kéo dài. Nếu còn phải xử lý công việc, hãy chia nhỏ việc, làm từng phần ngắn rồi nghỉ.
Cách chăm sóc khi bị bệnh hiệu quả thực tế là sắp xếp ngày làm việc theo mức năng lượng. Khi còn tỉnh táo, hãy xử lý việc quan trọng nhất. Phần còn lại nên chuyển sang việc nhẹ, ít áp lực. Nếu có thể, hãy báo trước rằng bạn đang bệnh để tránh bị giao thêm việc gấp. Bạn cũng nên tạm ngưng tập luyện nặng khi đang sốt, chóng mặt, đau nhức hoặc mệt nhiều. Khi triệu chứng giảm, hết sốt và ăn ngủ tốt hơn, bạn có thể vận động nhẹ để cơ thể năng động hơn.
Giấc ngủ cần được ưu tiên. Hãy tắt thông báo không cần thiết, giảm ánh sáng phòng, tránh lướt điện thoại quá lâu trước khi ngủ. Cách chăm sóc tại nhà rất đơn giản là cho phép mình ngủ sớm hơn thường lệ. Với người bận rộn, đây có thể là điều khó nhất, nhưng lại là điều cơ thể cần nhất.
Chăm sóc khi bị bệnh qua ăn uống và uống nước
Khi bệnh, cảm giác chán ăn rất thường gặp. Bạn không cần ép mình ăn một bữa lớn. Thay vào đó, hãy chọn món dễ nuốt, dễ tiêu, ấm và ít dầu mỡ. Cháo, súp, canh, cơm mềm, mì nước thanh nhẹ hoặc sữa chua phù hợp với nhiều người. Nếu buồn nôn, hãy ăn từng chút một. Nước cũng quan trọng như thức ăn. Khi sốt, đổ mồ hôi, nôn hoặc tiêu chảy, cơ thể dễ mất nước hơn. Cách chăm sóc khi bị bệnh nên làm ngay là uống nước đều trong ngày, không đợi đến khi khát khô miệng mới uống.
Hãy cố gắng ăn và uống nước để cơ thể đủ năng lượng khi bị bệnh
Bạn nên hạn chế rượu bia vì chúng có thể làm cơ thể mệt hơn, ảnh hưởng giấc ngủ. Cà phê, trà đặc hoặc nước tăng lực cũng không nên dùng quá nhiều, nhất là khi bạn hồi hộp, mất ngủ hoặc đau dạ dày. Người sống một mình có thể chuẩn bị sẵn vài món “cứu đói”. Như cháo ít gia vị, yến mạch, trái cây mềm, sữa không đường hoặc bánh mì mềm.
Nếu đang có bệnh nền hoặc theo chế độ ăn riêng, bạn nên hỏi bác sĩ trước khi dùng nước bù điện giải, thực phẩm bổ sung hoặc chế độ ăn đặc biệt. Cách chăm sóc khi bị bệnh cũng cần phù hợp với từng người khác nhau.
Xem thêm: Sai Lầm Tai Hại Trong Cách Chăm Sóc Khi Bị Bệnh Tại Nhà
Cách chăm sóc khi bị bệnh bằng theo dõi triệu chứng mỗi ngày
Theo dõi triệu chứng là việc nhiều người bỏ qua. Họ chỉ nhớ chung chung là “hôm nay vẫn mệt”, nhưng không biết sốt bao nhiêu độ, ho tăng hay giảm, đau họng nhẹ hơn hay nặng hơn. Khi không có dữ liệu, bạn rất khó quyết định nên tiếp tục nghỉ hay cần đi khám. Một trong các cách chăm sóc khi bị bệnh dễ làm là ghi chú ngắn trên điện thoại. Mỗi ngày, bạn ghi 3–5 dòng: nhiệt độ cao nhất, mức độ ho, đau họng, đau đầu, ăn uống, giấc ngủ và thuốc đã dùng. Nếu có tiêu chảy, nôn, phát ban hoặc đau bất thường, hãy ghi rõ thời điểm xuất hiện.
Bạn cũng nên theo dõi dấu hiệu cải thiện. Cơ thể thường đang đi đúng hướng khi bạn ngủ tốt hơn, ăn được hơn, sốt giảm, bớt đau nhức, ho nhẹ dần và tỉnh táo hơn. Nếu ngày càng mệt, sốt tăng, khó thở, đau ngực, nôn nhiều, lơ mơ hoặc không uống được nước, hãy đi khám.
NHS khuyến nghị người lớn có sốt cao đã tự chăm sóc nhưng không cải thiện hoặc nặng hơn nên tìm hỗ trợ y tế. Vì vậy, cách chăm sóc khi bị bệnh không phải là chờ mãi. Bạn cần có điểm dừng rõ ràng, nhất là khi tình hình không tốt lên sau vài ngày. Với người làm việc căng thẳng, theo dõi triệu chứng còn giúp phân biệt mệt do bệnh với mệt do thiếu ngủ hoặc quá tải. Về lâu dài, xây dựng lối sống lành mạnh với ngủ đủ, ăn cân bằng, vận động phù hợp, quản lý căng thẳng sẽ giúp bạn ít kiệt sức khi có bệnh vặt.
Cách chăm sóc khi bị bệnh: khi nào cần đi khám?
Phần quan trọng nhất trong cách chăm sóc khi bị bệnh là nhận biết giới hạn của việc tự chăm sóc. Có tình huống nghỉ ngơi tại nhà là hợp lý, nhưng cũng có dấu hiệu không nên chờ. Đi khám là việc nên làm khi triệu chứng nặng, kéo dài hoặc khiến bạn lo lắng.
Cách chăm sóc nếu sốt, ho, đau họng kéo dài
Sốt, ho, đau họng, đau đầu, sổ mũi là những triệu chứng thường gặp. Tuy nhiên, thời gian kéo dài, mức độ nặng mới là điều cần chú ý. Nếu sốt cao liên tục, sốt hơn 3 ngày, sốt đã giảm rồi quay lại, ho nặng hơn, đau họng dữ dội hoặc đau xoang nhiều, bạn nên cân nhắc đi khám.
Với cúm, đa số người bệnh có thể tự xử lý tại nhà. Tuy nhiên, người có nguy cơ biến chứng nên liên hệ với nhân viên y tế sớm. Thuốc kháng virus trong 2 ngày đầu có thể hữu ích với nhóm phù hợp. Người có bệnh nền, phụ nữ mang thai, người lớn tuổi hoặc người suy giảm miễn dịch không nên chủ quan.
Một cách chăm sóc khi bị bệnh an toàn là đặt câu hỏi: triệu chứng này có đang đi xuống không? Nếu hôm nay nhẹ hơn hôm qua, bạn ăn ngủ tốt hơn, sốt giảm, cơ thể tỉnh táo hơn, bạn có thể tiếp tục theo dõi. Nếu hôm nay nặng hơn hôm qua hoặc bệnh kéo dài làm bạn kiệt sức, hãy đi khám. Ngoài ra, bạn cũng nên đi khám nếu bệnh ảnh hưởng rõ đến sinh hoạt. Bao gồm không ngủ được vì ho, không ăn uống được, đau nhiều, đau tai, phát ban, tiêu chảy nhiều hoặc nôn lặp lại.
Cách nhận biết khi xuất hiện dấu hiệu nguy hiểm
Có những dấu hiệu cần đi cơ sở y tế ngay. CDC khuyến cáo người có dấu hiệu cảnh báo khẩn cấp của cúm nên đến phòng cấp cứu. Người có nguy cơ biến chứng hoặc lo lắng về tình trạng của mình nên gọi nhân viên y tế để được tư vấn. Nếu có các dấu hiệu trên, hãy đến cơ sở y tế ngay:
- Khó thở
- Thở nhanh
- Đau ngực
- Tức ngực
- Môi hoặc mặt tím tái
- Trạng thái lơ mơ, lú lẫn
- Co giật, ngất
- Đau đầu dữ dội kèm cứng cổ, nôn liên tục
- Không uống được nước hoặc có dấu hiệu mất nước rõ.
Hãy đên các cơ sở y tế ngay khi các triệu chứng trở nặng hoặc khó thở
Một cách chăm sóc khi bị bệnh rất quan trọng là không tự trấn an quá mức trước các dấu hiệu này. Nếu thấy khó thở, đau ngực, lơ mơ hoặc không thể uống nước. Hãy nhờ người thân đưa đi khám hoặc gọi cấp cứu theo số khẩn cấp tại địa phương. Nếu đang ở một mình, hãy báo ngay cho người thân, hàng xóm hoặc đồng nghiệp đáng tin cậy. Đừng cố tự lái xe khi chóng mặt, sốt cao, đau ngực hoặc mệt lả. Đừng chờ “ngủ một giấc xem sao” nếu bạn có dấu hiệu nguy hiểm. Trong những tình huống này, cách chăm sóc đúng nhất là tìm hỗ trợ y tế kịp thời.
Xem thêm: Khi Nào Cần Đi Cấp Cứu Để Tránh Nguy Hiểm Tính Mạng
Cách chăm sóc trước khi đi khám để bác sĩ dễ đánh giá
Trước khi đi khám, bạn không cần chuẩn bị quá phức tạp. Điều quan trọng là thông tin rõ ràng. Hãy ghi lại ngày bắt đầu bệnh, triệu chứng hiện tại, mức sốt cao nhất, số lần nôn hoặc tiêu chảy nếu có, thuốc đã dùng và thời điểm dùng. Nếu có kết quả test nhanh, ảnh phát ban hoặc đơn thuốc cũ, hãy mang theo.
Cách chăm sóc khi bị bệnh có trách nhiệm là nói thật với bác sĩ về thuốc bạn đã uống. Kể cả thuốc mua ngoài, thuốc người quen cho hoặc thực phẩm bổ sung. Nhiều người ngại nói vì sợ bị trách, nhưng thông tin này giúp bác sĩ tránh kê trùng thuốc hoặc đánh giá sai tình trạng. Nếu có bệnh nền, dị ứng với thuốc, đang mang thai, đang cho con bú hoặc đang dùng thuốc dài hạn, hãy nói rõ ngay từ đầu. Nếu gần đây bạn tiếp xúc với người mắc cúm, COVID-19, sốt xuất huyết hoặc bệnh truyền nhiễm khác, thông tin đó cũng cần được chia sẻ.
Người bận rộn thường sợ đi khám mất thời gian. Nhưng nếu chuẩn bị đủ thông tin, buổi khám có thể hiệu quả hơn. Bạn cũng biết mình cần hỏi gì: nên theo dõi bao lâu, dấu hiệu nào cần quay lại, thuốc dùng thế nào, có cần nghỉ làm không.
Kết bài
Cách chăm sóc khi bị bệnh không phải là cố chịu, cũng không phải vội vàng dùng thuốc theo kinh nghiệm. Hãy bắt đầu từ việc nhận ra cơ thể đang cần nghỉ, uống đủ nước, ăn nhẹ, ngủ đủ, giữ vệ sinh, theo dõi triệu chứng mỗi ngày. Với những bệnh nhẹ, các bước này có thể giúp bạn dễ chịu hơn trong thời gian hồi phục.
Tuy vậy, cách chăm sóc khi bị bệnh luôn cần đi kèm sự tỉnh táo. Nếu sốt cao kéo dài, triệu chứng nặng hơn hoặc thuộc nhóm có nguy cơ cao, hãy đi khám sớm. Cơ thể không phải lúc nào cũng “tự ổn” nếu bạn bỏ qua tín hiệu cảnh báo. Với người trẻ bận rộn, cách chăm sóc bản thân tốt nhất đôi khi là dừng lại đúng lúc. Nghỉ ngơi không làm bạn yếu đi. Theo dõi Sống Đẹp Khỏe ngay để cập nhật thêm nhiều thông tin thú vị về kiến thức sức khỏe dễ hiểu. Nội dung trên chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho tư vấn y tế chuyên môn.
