Chăm sóc trẻ em khi ốm là công việc mà các bậc cha mẹ không bao giờ mong muốn xảy ra. Nhưng ở những giai đoạn đầu đời, khi sức đề kháng chưa hoàn thiện, trẻ nhỏ thường rất dễ bệnh vặt. Đòi hỏi phụ huynh cần trang bị nền tảng kiến thức sức khỏe để chăm sóc trẻ.
Vậy đâu là bí quyết chăm sóc trẻ ngay tại nhà khi bị ốm mà phụ huynh cần biết? Hãy cùng Sống Đẹp Khỏe tìm hiểu ngay trong bài viết này!
Nguyên Tắc Cơ Bản Trong Chăm Sóc Trẻ Em Khi Ốm Tại Nhà
Theo Dõi Thân Nhiệt Của Trẻ
Kiểm tra nhiệt độ trẻ thường xuyên
Thân nhiệt là một chỉ số quan trọng mà phụ huynh cần đặc biệt quan tâm trong lúc chăm sóc trẻ em khi ốm tại nhà. Chỉ số phản ánh trực tiếp đến tình trạng sức khỏe của trẻ. Hiện nay có rất nhiều loại nhiệt kế có thể trang bị ngay tại nhà. Cụ thể:
Loại nhiệt kế |
Cách dùng |
| Nhiệt kế thủy ngân | – Đo ở nách: kẹp chặt ít nhất 5 phút, cộng thêm ~0,5°C để ra nhiệt độ cơ thể
– Đo hậu môn: bôi trơn đầu nhiệt kế, đưa vào 2 – 3 cm, đo khoảng 3 phút – Trước khi dùng cần vẩy nhiệt kế xuống dưới 35,5°C. |
| Nhiệt kế điện tử | – Có thể đo ở nách, miệng, hậu môn tùy thiết kế
– Đo miệng: đặt dưới lưỡi, ngậm kín miệng, đo sau ăn uống 15 phút – Đo hậu môn (trẻ nhỏ): cho kết quả chính xác nhất – Thời gian đo khoảng 1 phút, cần vệ sinh sau khi dùng. |
| Nhiệt kế hồng ngoại | – Đo tai: đưa đầu dò vào ống tai, bấm nút, đọc kết quả sau vài giây
– Đo trán: đặt giữa trán, quét về phía thái dương để lấy nhiệt độ cao nhất – Thời gian đo khoảng 3 giây, phù hợp trẻ nhỏ (trên 6 tháng với đo tai). |
Khi tự chăm sóc tại nhà, cha mẹ hãy kiểm tra nhiệt độ của trẻ từ 3-4 giờ/lần. Khi nhận thấy nhiệt độ con ổn định khi đo 2-3 lần/ngày là đủ. Khi đo hãy ghi lại chỉ số chính xác, nhằm cung cấp thông tin cho bác sĩ khi cần.
Lưu ý: Nếu thấy nhiệt độ trẻ nhỏ không có dấu hiệu ổn định mà ngày càng trở nặng. Hãy ngay lập tức đưa trẻ đến cơ sở y tế gần nhất để được thăm khám. Tránh tình trạng coi thường biểu hiện bệnh mà dẫn đến những biến chứng khôn lường.
Đảm Bảo Không Gian Nghỉ Ngơi Lý Tưởng Cho Trẻ
Khi bị bệnh, cơ thể trẻ nhỏ rất cần được nghỉ ngơi, vậy nên cha mẹ cần tạo dựng môi trường nghỉ ngơi lý tưởng. Bằng cách dọn dẹp vệ sinh không gian nhà ở thoáng đãng, ít khói bụi.
Khi nhận thấy dấu hiệu bệnh lý của trẻ, phụ huynh hãy ưu tiên việc chăm sóc tại nhà. Việc này nhằm tránh lây lan bệnh cho những đứa trẻ khác. Đồng thời trẻ cũng có thể tự do nghỉ ngơi hơn.
Một số lưu ý quan trọng trong việc tạo dựng môi trường chăm sóc trẻ em khi ốm:
- Giữ phòng thoáng khí nhưng không có gió lùa trực tiếp
- Nhiệt độ phòng vừa phải, không quá nóng hoặc quá lạnh
- Thường xuyên vệ sinh ga giường, gối, đồ chơi
- Hạn chế tiếng ồn, ánh sáng quá mạnh
Một không gian yên tĩnh, sạch sẽ sẽ giúp trẻ ngủ sâu hơn, từ đó hỗ trợ cơ thể hồi phục tốt hơn.
Vệ Sinh Cá Nhân Đúng Cách Khi Trẻ Đang Bệnh
Hướng dẫn trẻ vệ sinh tay đúng cách
Dù đang ốm, trẻ vẫn cần được giữ vệ sinh sạch sẽ để tránh khó chịu, hạn chế nguy cơ lây nhiễm chéo. Dưới đây là một số nguyên tắc vệ sinh đúng cách mà Sống Đẹp Khỏe đã tổng hợp:
Rửa tay thường xuyên hơn:
Giữ tay sạch sẽ là nguyên tắc quan trọng hàng đầu để hạn chế vi khuẩn. Đặc biệt là trong thời điểm trẻ mắc phải các bệnh theo mùa như: cảm, cúm, … Trẻ sẽ thường có thói quen để tay lên che khi hắt hơi. Virus vô tình lưu trên bàn tay trẻ, nếu không rửa tay với xà phòng. Virus sẽ có cơ hội được để lại ngay tại những điểm mà trẻ chạm vào.
Hãy hướng dẫn trẻ rửa tay với xà phòng ít nhất trong 20 giây. Đặc biệt chú ý ở kẻ tay và móng tay, nơi trẻ thường vệ sinh hời hợt.
Vệ sinh răng miệng và mũi họng:
Trẻ cần đánh răng 2 lần/ngày và thực hiện súc miệng bằng nước muối nhằm giữ khoang miệng sạch sẽ. Đối với những trẻ bị sổ mũi, cha mẹ cần trang bị dụng cụ hít mũi làm sạch, hỗ trợ trẻ hô hấp dễ dàng hơn.
Tắm rửa:
Khi bị bệnh, phụ huynh cần hướng dẫn trẻ tắm bằng nước ấm. Đồng thời tắm nhanh, làm khô cơ thể ngay sau khi tắm. Nhằm hạn chế việc cơ thể bị nhiễm lạnh.
Chế Độ Dinh Dưỡng Cần Trang Bị Để Chăm Sóc Trẻ Em Khi Ốm
Ưu Tiên Thực Phẩm Dễ Tiêu Hóa Và Giàu Dưỡng Chất
Cho trẻ ăn những món ăn mềm, dễ hấp thụ dinh dưỡng
Khi bị ốm, hệ tiêu hóa của trẻ thường hoạt động kém hơn. Vậy nên chế độ dinh dưỡng cùng cách chế biến món ăn cũng cần có sự thay đổi. Phụ huynh nên ưu tiên những loại thực phẩm mềm như: cháo, súp, … giúp cơ thể trẻ hấp thụ thực phẩm nhanh chóng hơn.
Chăm sóc trẻ em khi ốm, phụ huynh lưu ý không nên ép con ăn quá nhiều. Điều này đôi khi vô tình gây áp lực tâm lý đến trẻ. Hãy cho con được thoải mái ăn uống, tinh thần tốt thì bệnh tình cũng sẽ được phục hồi nhanh hơn.
Xem thêm: Sai lầm tai hại trong cách chăm sóc khi bị bệnh tại nhà
Lưu Ý Dinh Dưỡng Cho Trẻ Dưới 6 Tháng Tuổi Và Trên 6 Tháng Tuổi
Dinh dưỡng cho trẻ dưới 6 tháng tuổi
Trong giai đoạn này, sữa mẹ là nguồn dưỡng chất thiết yếu và quan trọng nhất. Khi trẻ có dấu hiệu mệt mỏi do ốm, mẹ tuyệt đối không nên ngừng cho con bú. Thay vào đó, hãy thực hiện các biện pháp hỗ trợ sau:
- Tăng tần suất và thời gian bú: Vì trẻ đang mệt nên sức mút thường yếu, hãy chủ động cho trẻ bú nhiều lần hơn trong ngày. Đồng thời kéo dài thời gian mỗi cữ bú.
- Hỗ trợ khi trẻ khó bú: Nếu trẻ bị nghẹt mũi hoặc quá mệt không thể bú trực tiếp. Mẹ nên vắt sữa ra cốc/bình sạch, dùng thìa đút cho trẻ ăn. Việc này nhằm đảm bảo con vẫn nhận đủ lượng sữa cần thiết.
Gợi ý dinh dưỡng cho trẻ từ 6 tháng tuổi trở lên
Chăm sóc trẻ em khi ốm trong giai đoạn này, bên cạnh sữa mẹ, chế độ ăn dặm cần được điều chỉnh:
- Ưu tiên món ăn giàu năng lượng: Bổ sung các thực phẩm giàu protein như thịt, trứng, cá, sữa. Nên chia nhỏ bữa ăn và cho trẻ ăn thành nhiều bữa trong ngày.
- Chế biến phù hợp: Thức ăn cần được nấu mềm, loãng và kỹ hơn bình thường để hệ tiêu hóa của trẻ không phải làm việc quá sức khi đang mệt.
- Đảm bảo vệ sinh: Nên cho trẻ ăn ngay sau khi chế biến để đảm bảo độ tươi ngon, hạn chế nguy cơ bội nhiễm vi khuẩn.
- Tăng cường vi chất: Đừng quên bổ sung vitamin từ trái cây tươi (chuối, cam, xoài, đu đủ…) hoặc các vi chất bổ sung theo chỉ định từ bác sĩ để tăng sức đề kháng.
Xem thêm: 7+ bệnh thường gặp ở trẻ em & cách phòng ngừa
Tầm Quan Trọng Của Việc Bù Nước Và Điện Giải
Khi trẻ gặp các bệnh thường gặp như sốt, tiêu chảy, … bị mất nước nhiều thường sẽ được bù nước bằng oresol. Tuy nhiên, cha mẹ không nên sử dụng nếu như chưa hiểu rõ về loại thuốc này.
1. Hướng dẫn cách pha Oresol
Pha theo đúng hướng dẫn sử dụng
Việc pha Oresol đúng tỷ lệ là yếu tố quan trọng nhất để đảm bảo an toàn và hiệu quả. Phụ huynh chăm sóc trẻ em khi ốm cần đọc kỹ HDSD của thuốc. Nên dùng bình sữa có vạch chia hoặc cốc đo nồng độ để đong nước. Không nên ước lượng bằng mắt hay dùng các dụng cụ thiếu chính xác.
Chỉ sử dụng nước lọc hoặc nước đun sôi để nguội. Không dùng nước khoáng (vì có sẵn điện giải làm sai lệch tỷ lệ), không dùng nước canh, nước trái cây hay sữa để pha. Khi pha thì đổ toàn bộ gói bột vào nước, khuấy hoặc lắc kỹ cho đến khi tan hết mới sử dụng.
2. Cách uống Oresol hiệu quả
- Uống từng chút một: Không nên uống quá nhiều một lúc. Với trẻ em, nên cho uống từng thìa nhỏ hoặc từng ngụm một, uống liên tục để cơ thể hấp thu dần dần.
- Thời gian sử dụng: Dung dịch đã pha chỉ có giá trị trong vòng 24 giờ. Sau thời gian này, nếu còn thừa phải đổ bỏ và pha gói mới, không được bảo quản trong tủ lạnh để uống dần.
- Khi nào cần dùng: Dùng khi cơ thể bị mất nước do tiêu chảy, nôn mửa, sốt cao, sốt xuất huyết hoặc khi vận động mạnh ra nhiều mồ hôi.
3. Dấu hiệu cần đi bệnh viện ngay
Nếu sau khi uống Oresol mà người bệnh (đặc biệt là trẻ em) có các dấu hiệu sau, cần đưa đến cơ sở y tế ngay lập tức:
- Thay đổi ý thức: Lơ mơ, li bì, mệt mỏi cực độ.
- Nôn nhiều, không thể uống được.
- Dấu hiệu mất nước nặng: Mắt trũng sâu, da nhăn nheo, tiểu rất ít hoặc không tiểu.
- Co giật hoặc các biểu hiện bất thường về thần kinh (có thể do ngộ độc muối nếu pha quá đặc).
Chống chỉ định: Người bị suy thận cấp, tắc ruột, thủng ruột, liệt ruột. Hoặc người bị rối loạn dung nạp glucose cần có sự chỉ định và theo dõi sát sao của bác sĩ khi dùng Oresol.
Xem thêm: 10 triệu chứng thường gặp cảnh báo sức khỏe
Những Thực Phẩm Cần Tránh Khi Trẻ Đang Bị Ốm
Khi trẻ đang bị ốm, hệ tiêu hóa cùng miễn dịch thường suy yếu, vì vậy việc lựa chọn thực phẩm cần được cân nhắc kỹ lưỡng. Theo khuyến nghị từ WHO, phụ huynh nên hạn chế các món ăn nhiều dầu mỡ vì chúng gây khó tiêu. Làm tăng gánh nặng cho dạ dày đang yếu.
Bên cạnh đó, các loại gia vị cay nóng cùng cần hạn chế. Bởi chúng có thể kích thích niêm mạc họng, dạ dày. Từ đó, khiến tình trạng viêm hoặc ho trở nên nghiêm trọng hơn. Ngoài ra, cha mẹ cũng cần chú ý đến tiền sử dị ứng thực phẩm của trẻ. Nhất là trong giai đoạn cơ thể đang nhạy cảm khi bị bệnh.
Cách Xử Lý Các Triệu Chứng Thường Gặp Và Khi Nào Cần Gặp Bác Sĩ
Xử Trí Khi Trẻ Sốt Cao Hoặc Ho, Sổ Mũi
Gợi ý cách xử trí khi trẻ bị sốt cao
Trong quá trình chăm sóc trẻ em khi ốm, cha mẹ cần trang bị nền tảng kiến thức sức khỏe vững. Nhằm nhận diện được vấn đề và xử trí kịp thời. Chẳng hạn khi trẻ bị sốt, hãy kiểm tra nhiệt độ thường xuyên để đánh giá diễn tiến của bệnh. Đồng thời áp dụng các biện pháp hạ sốt theo đúng hướng dẫn về liều lượng dựa trên cân nặng.
Đối với các triệu chứng như ho, sổ mũi, việc giữ ấm vùng cổ họng cùng cơ thể đóng vai trò quan trọng. Một số mẹo dân gian như sử dụng mật ong hoặc chanh đào có thể giúp làm dịu cổ họng. Tuy nhiên chỉ nên áp dụng với trẻ trên 1 tuổi theo khuyến cáo của Centers for Disease Control and Prevention. Tránh việc áp dụng những mẹo thiếu khoa học khiến bệnh tình trở nặng hơn.
Xem thêm: 10 mẹo dân gian chữa bệnh thường gặp cực hay
Nhận Diện Các Dấu Hiệu Nguy Hiểm Cần Đưa Trẻ Đi Ngay
Nhận diện sớm các triệu chứng bệnh giữ vai trò quan trọng trong quá trình chăm sóc trẻ khi ốm. Phụ huynh cần đặc biệt lưu ý khi trẻ xuất hiện tình trạng sốt cao kéo dài dù đã áp dụng nhiều biện pháp. Ngoài ra, các biểu hiện như co giật, thở nhanh, … có thể là dấu hiệu cảnh báo liên quan đến hệ thần kinh hoặc hô hấp. Một số trường hợp nghiêm trọng hơn có thể biểu hiện qua tình trạng môi tím tái. Dấu hiệu đặc biệt nghiêm trọng cho thấy cơ thể đang thiếu oxy, cần được xử lý khẩn cấp.
Bên cạnh đó, các biểu hiện như trẻ lờ đờ, ngủ li bì, phản ứng chậm hoặc nôn ói liên tục không cũng là tín hiệu cho thấy cơ thể đang suy yếu rõ rệt. Đây có thể là dấu hiệu của tình trạng mất nước, nhiễm trùng nặng hoặc rối loạn chuyển hóa cần can thiệp y khoa. Trong những trường hợp này, phụ huynh không nên tự xử lý tại nhà. Thay vào đó cần nhanh chóng đưa trẻ đến cơ sở y tế gần nhất để được chữa trị kịp thời.
Xem thêm: Tổng hợp các bài thuốc dân gian trị ho có đờm hiệu quả
Những Sai Lầm Phổ Biến Cần Tránh Khi Chăm Sóc Trẻ Tại Nhà
Sai Lầm Trong Chế Độ Dinh Dưỡng Và Thói Quen Ăn Uống Hàng Ngày
Những sai lầm tai hại khi trẻ đang bệnh
Nhiều phụ huynh thường mắc sai lầm khi ép trẻ ăn quá nhiều thực phẩm bổ dưỡng. Hoặc trách mắng trẻ trong bữa ăn, gây áp lực lên tâm lý của trẻ. Điều này có ảnh hưởng xấu đến hệ tiêu hóa.
Việc không tập cho trẻ ăn rau xanh từ nhỏ hay để trẻ ăn quá nhiều bánh kẹo trước bữa chính cũng làm mất cân bằng dinh dưỡng. Đặc biệt, thói quen ăn mặn khi được hình thành sớm có thể gây hại cho thận cùng tim mạch của trẻ sau này. Trong quá trình chăm sóc trẻ em khi ốm, việc duy trì một chế độ ăn thanh đạm là vô cùng cần thiết.
Xem thêm: Chế độ ăn tốt cho sức khỏe: Cẩm nang sống khỏe mỗi ngày
Tự Ý Dùng Thuốc, Áp Dụng Mẹo Chưa Qua Kiểm Chứng
Một trong những sai lầm nguy hiểm nhất là tự ý mua thuốc kháng sinh hoặc áp dụng các bài thuốc dân gian truyền miệng mà không có chỉ định từ bác sĩ. Việc dùng thuốc sai liều lượng hoặc sai bệnh chỉ khiến tình trạng bệnh kéo dài thêm.
Vậy nên, khi thực hiện chăm sóc trẻ em khi ốm, cha mẹ cần ưu tiên việc theo dõi sát sao các triệu chứng. Đồng thời tham vấn ý kiến chuyên gia y tế thay vì tham khảo nhiều nguồn tài liệu không chính thống và phán đoán.
Bỏ Qua Vệ Sinh Môi Trường Sống Và Chăm Sóc Sức Khỏe Tinh Thần
Dọn dẹp môi trường sống sạch, trong lành
Nhiều bậc phụ huynh quên mất về cách mà môi trường sống tác động lên cơ thể thế nào. Cứ để trẻ nghỉ ngơi trong không gian phòng kín, không cho tiếp xúc với ánh nắng cùng không khí tự nhiên, … gây ảnh hưởng trực tiếp đến hệ miễn dịch. Bên cạnh đó, nhiều cha mẹ chỉ tập trung vào triệu chứng bệnh mà bỏ qua sự thay đổi tâm lý.
Điều này khiến trẻ cảm thấy cô đơn, lo lắng. Để chăm sóc trẻ em khi ốm đạt hiệu quả cao nhất, không gian nghỉ ngơi của trẻ cần được đảm bảo thoáng mát, sạch sẽ, đồng thời trẻ cần nhận được sự vỗ về, động viên kịp thời để giảm bớt áp lực về mặt tinh thần.
Việc chăm sóc trẻ em khi ốm tại nhà không đòi hỏi kiến thức chuyên sâu, nhưng cần sự quan sát kỹ và áp dụng đúng cách. Mong rằng bài viết từ Sống Đẹp Khỏe đã giúp phụ huynh có thêm nguồn thông tin hữu ích. Tự tin hơn trong việc chăm sóc trẻ em khi ốm đúng cách tại nhà!
